Trong số các công nghệ được dự đoán sẽ làm thay đổi sâu sắc ngành kế toán và kiểm toán trong những năm tới, blockchain được nhiều chuyên gia đánh giá là công nghệ then chốt với tầm ảnh hưởng đặc biệt lớn. Không giống như các công nghệ tự động hóa chỉ tập trung vào việc xử lý nhanh hơn những gì con người đang làm, blockchain mang đến một cách tiếp cận hoàn toàn khác về việc ghi nhận, lưu trữ và xác minh giao dịch, có khả năng thay đổi tận gốc rễ cách thức công việc kế toán kiểm toán được thực hiện.
Tuy nhiên, kết quả khảo sát thực tế tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam cho thấy hiểu biết của kế toán viên, kiểm toán viên và nhà quản trị về công nghệ này vẫn còn nhiều hạn chế, đồng thời tâm lý e dè trước sự thay đổi vẫn là rào cản lớn cho việc áp dụng công nghệ mới trong lĩnh vực này. Bài viết dưới đây sẽ giải thích về blockchain, các ứng dụng thực tế trong kế toán kiểm toán và những tác động cụ thể đến nghề nghiệp mà người làm trong lĩnh vực này cần chuẩn bị.
Blockchain là gì và nguyên lý hoạt động cơ bản
Blockchain được định nghĩa là một cơ sở dữ liệu phân tán mở và được chia sẻ giữa nhiều bên tham gia, dùng để theo dõi các giao dịch và đảm bảo tính bảo mật của dữ liệu. Khác với hệ thống lưu trữ dữ liệu truyền thống được quản lý tập trung bởi một tổ chức duy nhất, blockchain phân tán dữ liệu trên nhiều máy chủ khác nhau, trong đó mỗi giao dịch mới được ghi nhận sẽ được liên kết về mặt mã hóa với giao dịch trước đó, tạo thành một chuỗi dữ liệu không thể chỉnh sửa hay xóa bỏ mà không có sự đồng thuận của toàn bộ mạng lưới.
Đặc tính cốt lõi tạo nên giá trị của blockchain trong lĩnh vực kế toán là tính minh bạch và bất biến của dữ liệu được ghi nhận. Một khi giao dịch đã được xác nhận và đưa vào blockchain, thông tin đó sẽ tồn tại vĩnh viễn và có thể được kiểm tra, xác minh bởi bất kỳ bên nào có quyền truy cập vào hệ thống, mà không cần phải dựa vào sự tin tưởng vào một bên trung gian duy nhất như cách thức ghi nhận sổ sách kế toán truyền thống vẫn đang vận hành.
Những ứng dụng thực tế của blockchain trong kế toán
Việc ứng dụng blockchain vào hoạt động kế toán mang lại nhiều thay đổi đáng kể so với cách thức ghi nhận và xử lý giao dịch truyền thống, mở ra những khả năng mới cho việc quản lý thông tin tài chính của doanh nghiệp.
Ghi nhận giao dịch theo thời gian thực và minh bạch
Một trong những ứng dụng quan trọng nhất của blockchain trong kế toán là khả năng ghi nhận các giao dịch trực tuyến với tốc độ cao và độ tin cậy lớn. Với công nghệ này, mọi giao dịch kinh tế phát sinh giữa các bên có thể được ghi nhận đồng thời và tức thì trên hệ thống sổ cái được chia sẻ, thay vì phải chờ đợi quy trình nhập liệu thủ công và đối chiếu sau này như trong mô hình kế toán truyền thống.
Hệ thống nhận dạng dữ liệu tự động kết hợp với blockchain cho phép tự động hóa toàn bộ quá trình ghi nhận, bắt đầu từ việc giới thiệu các tài liệu chính cho đến khi giao dịch được xác nhận và lưu trữ vĩnh viễn trên chuỗi khối. Điều này có tiềm năng thay đổi căn bản các phương thức truyền thống về thanh toán, lập tài liệu, xử lý và quản lý hệ thống hàng tồn kho trong doanh nghiệp.
Hỗ trợ kiểm toán liên tục và tự động xác minh
Trong lĩnh vực kiểm toán, blockchain mở ra khả năng thực hiện kiểm toán liên tục thay vì chỉ kiểm tra theo từng kỳ như cách làm truyền thống, bởi mọi giao dịch đã được ghi nhận trên chuỗi khối đều có thể được truy xuất và xác minh tính chính xác bất cứ lúc nào mà không cần phải chờ đến cuối kỳ mới tiến hành kiểm tra. Việc này giúp kiểm toán viên giảm đáng kể thời gian dành cho việc thu thập, đối chiếu và xác minh dữ liệu thủ công, vốn chiếm phần lớn khối lượng công việc trong các cuộc kiểm toán truyền thống.
Bởi vì dữ liệu trên blockchain có tính bất biến và minh bạch, kiểm toán viên có thể tập trung nhiều hơn vào việc đánh giá tính hợp lý của các giao dịch, phân tích rủi ro và đưa ra nhận định chuyên môn, thay vì dành phần lớn thời gian để kiểm tra xem dữ liệu có bị thay đổi hay gian lận hay không, vì bản chất công nghệ đã giải quyết được phần lớn vấn đề về độ tin cậy của dữ liệu cơ bản.
Vai trò mới của kiểm toán viên trong môi trường blockchain
Sự xuất hiện của blockchain không chỉ thay đổi công cụ làm việc mà còn đòi hỏi kiểm toán viên phải thích nghi với những khái niệm và kỹ năng hoàn toàn mới so với phương pháp kiểm toán truyền thống.
Để nắm bắt được những cơ hội mà công nghệ này mang lại, kiểm toán viên cần cập nhật kiến thức về những khái niệm mới như dữ liệu lớn, mật mã học, hệ thống sổ cái phân tán, hệ thống thanh toán điện tử và các nền tảng kết nối mới giữa nhà cung cấp và người sử dụng dịch vụ tài chính. Đây không có nghĩa là kiểm toán viên cần trở thành chuyên gia công nghệ thông tin thực thụ về blockchain, nhưng họ cần hiểu đủ sâu về cách công nghệ này hoạt động và những tác động của nó đến quy trình kiểm toán để có thể thích ứng nhanh chóng với những thay đổi đang diễn ra.
Vai trò của kiểm toán viên trong tương lai sẽ dịch chuyển từ việc tập trung kiểm tra tính chính xác của từng giao dịch riêng lẻ sang việc đánh giá tổng thể hệ thống kiểm soát nội bộ liên quan đến công nghệ, xác minh tính phù hợp của các quy tắc thông minh được lập trình sẵn trên blockchain, và đưa ra nhận định chuyên môn về những rủi ro mới phát sinh từ việc ứng dụng công nghệ này vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Những thách thức khi triển khai blockchain trong thực tế
Dù mang lại nhiều tiềm năng, việc ứng dụng blockchain trong kế toán kiểm toán tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức thực tế cần được giải quyết trước khi có thể triển khai rộng rãi.
Thách thức đầu tiên là nhận thức về công nghệ còn hạn chế, khi nhiều doanh nghiệp và cả những người làm trong ngành kế toán kiểm toán vẫn chưa hiểu rõ lợi ích cụ thể mà blockchain có thể mang lại cho hoạt động của họ. Tâm lý thận trọng và e ngại trước những công nghệ mới cũng là yếu tố phổ biến, dẫn đến sự chậm trễ trong quá trình tiếp cận và áp dụng công nghệ này vào thực tiễn kinh doanh.
Thách thức thứ hai liên quan đến hành lang pháp lý, khi hệ thống quy định liên quan đến kế toán và kiểm toán tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và chưa tạo ra khung pháp lý đầy đủ để hỗ trợ việc áp dụng blockchain một cách đồng bộ và nhất quán. Bên cạnh đó, rào cản về ngôn ngữ cũng cần được lưu ý, vì phần lớn các nền tảng và tài liệu kỹ thuật liên quan đến blockchain hiện nay được thiết kế và trình bày chủ yếu bằng tiếng Anh, gây khó khăn cho những kiểm toán viên chưa thông thạo ngoại ngữ trong việc tiếp cận và làm chủ công nghệ này.
Ngoài ra, công cụ lập trình của các dự án blockchain hiện vẫn còn hạn chế về độ thân thiện và dễ sử dụng, gây khó khăn trong việc hiện thực hóa các ý tưởng ứng dụng vào thực tiễn kế toán doanh nghiệp một cách nhanh chóng.
Tác động của blockchain đến tương lai nghề kế toán kiểm toán
Một câu hỏi được nhiều người trong ngành quan tâm là liệu blockchain có thể thay thế hoàn toàn vai trò của kế toán viên trong tương lai hay không, đặc biệt khi công nghệ này có khả năng tự động hóa nhiều khâu ghi nhận và xác minh giao dịch vốn trước đây đòi hỏi sự can thiệp của con người.
Thực tế cho thấy công nghệ không lấy đi việc làm của kế toán viên mà chỉ góp phần hỗ trợ công việc của họ trở nên hiệu quả hơn. Sự lo lắng phổ biến về việc sụt giảm nhu cầu nhân sự kế toán đóng vai trò trung gian là có cơ sở, đặc biệt với những vị trí kế toán chỉ thực hiện công việc nhập liệu và đối chiếu đơn thuần, nhưng đồng thời cũng mở ra nhu cầu mới về những vị trí có khả năng kết hợp kiến thức kế toán truyền thống với hiểu biết về công nghệ số.
Người làm kế toán kiểm toán trong tương lai cần chuẩn bị cho sự dịch chuyển trọng tâm công việc, từ việc tập trung vào các thao tác ghi nhận và kiểm tra dữ liệu thủ công sang việc phân tích, đánh giá và đưa ra nhận định chuyên môn dựa trên dữ liệu đã được công nghệ xử lý sẵn. Đây là cơ hội để nâng tầm vai trò của kế toán viên từ người xử lý số liệu đơn thuần trở thành chuyên gia tư vấn chiến lược có giá trị cao hơn đối với doanh nghiệp.
Những kỹ năng cần chuẩn bị để thích ứng với xu hướng công nghệ mới
Để không bị tụt lại trong bối cảnh công nghệ ngày càng định hình lại ngành nghề, người làm kế toán kiểm toán cần chủ động trang bị một số nhóm kỹ năng quan trọng song song với kiến thức chuyên môn truyền thống.
Hiểu biết cơ bản về công nghệ số, bao gồm các khái niệm về cơ sở dữ liệu phân tán, dữ liệu lớn và các nền tảng công nghệ tài chính mới, là nền tảng cần thiết để có thể giao tiếp hiệu quả với đội ngũ công nghệ thông tin và thích nghi nhanh chóng khi doanh nghiệp triển khai các giải pháp công nghệ mới vào hoạt động kế toán. Khả năng tư duy phân tích và đánh giá rủi ro ở mức độ cao hơn cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, khi vai trò của kế toán kiểm toán viên dần chuyển dịch từ xử lý dữ liệu thủ công sang đưa ra nhận định chuyên môn dựa trên dữ liệu đã được công nghệ hỗ trợ xử lý sẵn.
Tinh thần học hỏi liên tục và sẵn sàng thích nghi với sự thay đổi cũng là yếu tố then chốt, bởi tốc độ phát triển của công nghệ trong lĩnh vực tài chính kế toán đang diễn ra rất nhanh, đòi hỏi người làm nghề phải thường xuyên cập nhật kiến thức mới để không bị bỏ lại phía sau trong môi trường làm việc đang thay đổi nhanh chóng này.
Kết luận
Blockchain đang mở ra một chương mới cho ngành kế toán kiểm toán với khả năng thay đổi căn bản cách thức ghi nhận, lưu trữ và xác minh giao dịch tài chính. Dù vẫn còn nhiều thách thức về nhận thức, hành lang pháp lý và rào cản kỹ thuật cần được giải quyết, đây là xu hướng công nghệ mà người làm trong lĩnh vực này cần chủ động tìm hiểu và chuẩn bị để không bị động trước những thay đổi đang diễn ra.
Việc trang bị nền tảng kiến thức kế toán vững chắc kết hợp với tư duy cập nhật công nghệ là yếu tố quan trọng để phát triển sự nghiệp bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số. Chương trình Cử nhân Kế toán từ xa tại Trường Đại học Intracom được thiết kế theo khung năng lực số, không chỉ trang bị kiến thức kế toán nền tảng theo chuẩn mực hiện hành mà còn giúp người học có cái nhìn cập nhật về những xu hướng công nghệ đang định hình lại ngành nghề này, chuẩn bị sẵn sàng cho một sự nghiệp kế toán kiểm toán phù hợp với bối cảnh số hóa ngày càng sâu rộng.
Liên hệ tư vấn cử nhân từ xa trực tuyến đại học Intracom:
Địa chỉ:
- Hồ Chí Minh: Tầng 1-2, Tòa QCoop Building, Số 150 Nguyễn Xí, Phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh
- Hà Nội: Tầng 2-3, Tòa 17T4, Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Phường Thanh Xuân, TP Hà Nội
Website: https://intracom-onschool.edu.vn/
Hotline: 0934543996
Leave a Reply