Trong các ngành nghề đòi hỏi sự tin tưởng cao từ xã hội, đạo đức nghề nghiệp không phải là những quy tắc hình thức được đặt ra để tuân thủ trên giấy tờ mà là nền tảng để nghề tồn tại và phát huy giá trị. Kế toán là một trong những ngành đó. Thông tin tài chính mà kế toán viên tiếp cận và xử lý mỗi ngày có thể ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư, chủ nợ, cơ quan thuế và chính ban lãnh đạo doanh nghiệp. Chính vì vậy, tính cẩn trọng và tính bảo mật không chỉ là hai nguyên tắc đạo đức mà còn là hai cam kết nghề nghiệp mà người làm kế toán cần thực hành trong mọi tình huống, không phải vì được yêu cầu mà vì chúng bảo vệ cả người làm nghề lẫn tất cả những người phụ thuộc vào kết quả công việc của họ.
Đạo đức nghề nghiệp kế toán được quy định như thế nào?
Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán tại Việt Nam xác định năm nguyên tắc cơ bản mà kế toán viên và kiểm toán viên chuyên nghiệp phải tuân thủ, bao gồm tính chính trực, tính khách quan, năng lực chuyên môn và tính thận trọng, tính bảo mật và tư cách nghề nghiệp. Các nguyên tắc này không tồn tại độc lập mà liên kết với nhau như một hệ thống giá trị nghề nghiệp thống nhất. Vi phạm một nguyên tắc thường kéo theo ảnh hưởng đến các nguyên tắc còn lại.
Trong năm nguyên tắc đó, tính cẩn trọng và tính bảo mật là hai nguyên tắc dễ bị xem nhẹ nhất trong thực tế làm việc hàng ngày. Không phải vì người làm kế toán không biết đến chúng mà vì chúng thường không có hậu quả tức thì rõ ràng khi bị vi phạm ở mức độ nhỏ, dẫn đến tâm lý chủ quan tích lũy dần theo thời gian.
Tính cẩn trọng trong kế toán có nghĩa là gì?
Cẩn trọng trong kế toán không chỉ là thói quen tỉ mỉ cá nhân mà là một nguyên tắc hành nghề có ý nghĩa cụ thể, gắn liền với trách nhiệm rõ ràng với chất lượng công việc và với những người sử dụng kết quả công việc đó.
Cẩn trọng trong xử lý số liệu và chứng từ
Tính cẩn trọng yêu cầu kế toán viên hành động kỹ lưỡng, tuân thủ đúng quy trình và không bỏ qua các bước kiểm tra dù đang chịu áp lực thời gian. Kiểm tra lại số liệu trước khi xác nhận, đối chiếu chứng từ gốc trước khi hạch toán, không ký xác nhận những gì chưa được kiểm tra kỹ lưỡng, và không lưu một nghiệp vụ vào hệ thống chỉ vì đang vội, tất cả đây đều là biểu hiện cụ thể của tính cẩn trọng trong công việc hàng ngày. Những hành động này nhỏ nhặt khi nhìn từng trường hợp riêng lẻ, nhưng khi được thực hiện nhất quán chúng tạo ra một hệ thống số liệu đáng tin cậy và một người kế toán được tin tưởng.
Cẩn trọng trong tư vấn và đưa ra nhận định
Khi kế toán viên được hỏi ý kiến về một quyết định tài chính hoặc đưa ra đánh giá về tình hình tài chính doanh nghiệp, tính cẩn trọng yêu cầu nhận định phải dựa trên căn cứ rõ ràng và trong phạm vi hiểu biết thực tế của mình. Khẳng định quá mức những điều chưa được kiểm chứng, đưa ra dự báo không có cơ sở hoặc đơn giản hóa một tình huống phức tạp để vừa lòng người hỏi đều là vi phạm tính cẩn trọng. Nhận định sai vì thiếu thận trọng trong tư vấn có thể dẫn đến các quyết định kinh doanh sai lầm, và kế toán viên đưa ra nhận định đó có trách nhiệm với hậu quả.
Tính bảo mật trong kế toán: Ranh giới và trách nhiệm
Trong quá trình làm việc, kế toán viên tiếp cận với khối lượng thông tin tài chính nhạy cảm rất lớn của doanh nghiệp. Tính bảo mật xác định rõ ranh giới trong việc sử dụng, chia sẻ và bảo vệ thông tin đó, không chỉ trong thời gian còn làm việc tại doanh nghiệp mà cả sau khi không còn gắn bó với tổ chức.
Những thông tin nào được xem là bảo mật?
Phạm vi thông tin cần được bảo mật rộng hơn nhiều so với những gì nhiều người nghĩ. Không chỉ là số liệu trên báo cáo tài chính mà còn bao gồm toàn bộ thông tin tài chính nội bộ của doanh nghiệp, chiến lược kinh doanh đang hoạch định, danh sách khách hàng và nhà cung cấp cùng điều khoản hợp đồng, cơ cấu lương thưởng của tổ chức, thông tin về các giao dịch đang trong quá trình đàm phán và bất kỳ thông tin nào có được từ mối quan hệ nghề nghiệp mà nếu bị tiết lộ có thể gây hại cho doanh nghiệp hoặc các bên liên quan. Theo Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán, kế toán viên không được tiết lộ bất cứ thông tin nào cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của bên có thẩm quyền, và cũng không được sử dụng thông tin đó vì lợi ích cá nhân.
Vi phạm bảo mật trong thực tế diễn ra như thế nào?
Không phải mọi vi phạm bảo mật đều là hành động cố ý có chủ đích. Nhiều trường hợp vi phạm xảy ra từ sự thiếu ý thức về ranh giới. Trao đổi số liệu tài chính nội bộ với người không có thẩm quyền dù chỉ trong cuộc trò chuyện thân thiện, đề cập thông tin về tình hình tài chính doanh nghiệp trong những buổi nói chuyện không chính thức bên ngoài, sử dụng thông tin biết được từ công việc để đưa ra quyết định cá nhân có lợi cho bản thân, hay chia sẻ tài liệu nội bộ qua các kênh không được bảo mật đều là các dạng vi phạm có thể xảy ra nếu người làm nghề không có ý thức rõ ràng về ranh giới. Điều đáng chú ý là nghĩa vụ bảo mật không chấm dứt khi kế toán viên rời khỏi doanh nghiệp. Thông tin có được từ mối quan hệ nghề nghiệp cũ vẫn cần được bảo vệ sau khi đã chuyển sang nơi làm việc mới.
Hậu quả của việc vi phạm đạo đức nghề nghiệp
Hậu quả của vi phạm đạo đức trong kế toán tác động theo cả hai chiều và có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì người vi phạm lường trước được lúc ban đầu.
Với cá nhân kế toán viên, vi phạm đạo đức, đặc biệt là vi phạm bảo mật hoặc thiếu cẩn trọng dẫn đến sai sót nghiêm trọng, có thể dẫn đến mất uy tín nghề nghiệp tích lũy nhiều năm. Với những người hành nghề có chứng chỉ, vi phạm nghiêm trọng có thể dẫn đến thu hồi chứng chỉ hành nghề và chịu trách nhiệm dân sự hoặc hình sự tùy theo mức độ thiệt hại gây ra. Trong ngành kế toán, nơi mà uy tín và sự tin tưởng là tài sản nghề nghiệp quan trọng nhất, một lần mất uy tín có thể ảnh hưởng đến toàn bộ sự nghiệp.
Với doanh nghiệp, vi phạm bảo mật thông tin tài chính có thể gây tổn hại về năng lực cạnh tranh khi đối thủ có được thông tin chiến lược, làm mất lòng tin của nhà đầu tư và đối tác và trong những trường hợp nghiêm trọng dẫn đến tranh chấp và kiện tụng.
Tính cẩn trọng và bảo mật trong bối cảnh số hóa
Chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích cho ngành kế toán, nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức mới về cẩn trọng và bảo mật mà chưa có tiền lệ trong môi trường kế toán truyền thống.
Khi dữ liệu tài chính được lưu trữ trên nền tảng đám mây và phần mềm kế toán kết nối nhiều thiết bị và nhiều người dùng, rủi ro rò rỉ thông tin tăng lên đáng kể ngay cả khi không có bên nào cố tình vi phạm. Tính bảo mật trong môi trường số không chỉ là không nói ra thông tin mà còn đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt quy định về phân quyền truy cập, không chia sẻ mật khẩu đăng nhập hệ thống, thận trọng với các kênh trao đổi thông tin điện tử không được mã hóa và không lưu trữ dữ liệu tài chính trên các thiết bị hoặc nền tảng không được kiểm soát bởi doanh nghiệp.
Tính cẩn trọng trong môi trường số cũng cần được mở rộng sang chiều mới: không mặc định rằng kết quả đầu ra từ phần mềm tự động luôn đúng. Khi phần mềm tạo ra báo cáo hoặc tính toán tự động, người kế toán vẫn có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lý của kết quả trước khi xác nhận và sử dụng. Ủy thác hoàn toàn cho máy móc mà không có bước kiểm tra của con người là vi phạm tính cẩn trọng trong bối cảnh mới.
Xây dựng đạo đức nghề nghiệp bền vững trong sự nghiệp
Đạo đức nghề nghiệp không phải là điều được học một lần rồi thôi mà là thứ được xây dựng và củng cố qua mỗi quyết định nhỏ trong công việc hàng ngày. Người làm kế toán được tin tưởng và được giao những trách nhiệm lớn hơn theo thời gian không phải chỉ vì họ giỏi chuyên môn mà còn vì họ được biết đến là người cẩn trọng và đáng tin về bảo mật trong suốt nhiều năm làm nghề.
Uy tín cá nhân trong ngành kế toán được tích lũy chậm và có thể mất đi rất nhanh. Đây là lý do mà đạo đức nghề nghiệp không nên được nhìn nhận như ràng buộc hạn chế mà là tài sản nghề nghiệp có giá trị tích lũy theo thời gian. Người giữ vững đạo đức nghề nghiệp trong suốt sự nghiệp sẽ là người được tin tưởng nhất khi cần đảm nhận những trách nhiệm quan trọng nhất.
Kết luận
Tính cẩn trọng và tính bảo mật không phải là những nguyên tắc trừu tượng mà là những yêu cầu thực tế, cụ thể và có thể đo lường được qua từng hành động trong công việc kế toán hàng ngày. Người làm nghề thực hành nghiêm túc hai nguyên tắc này không chỉ bảo vệ được bản thân và doanh nghiệp mà còn đóng góp vào việc duy trì niềm tin của xã hội vào nghề kế toán, điều kiện cần thiết để nghề tiếp tục có giá trị và được tôn trọng.
Đạo đức nghề nghiệp được xây dựng song song với nền tảng kiến thức chuyên môn, không thể tách rời nhau. Chương trình đào tạo Cử nhân Kế toán từ xa trực tuyến tại Đại học Intracom hướng đến đào tạo người học có đủ cả hai, với khung chương trình kết hợp kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực tiễn, cam kết chuẩn kiến thức và kỹ năng đầu ra được đánh giá bởi chính người học. Hình thức học online 100% linh hoạt và dịch vụ chăm sóc học tập chủ động đồng hành trong suốt quá trình giúp bạn hoàn thành chương trình đúng tiến độ, nhận bằng Cử nhân được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận và bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp với cả năng lực và đạo đức nghề nghiệp được xây dựng đúng từ đầu.
Liên hệ tư vấn cử nhân từ xa trực tuyến đại học Intracom:
Địa chỉ:
- Hồ Chí Minh: Tầng 1-2, Tòa QCoop Building, Số 150 Nguyễn Xí, Phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh
- Hà Nội: Tầng 2-3, Tòa 17T4, Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Phường Thanh Xuân, TP Hà Nội
Website: https://intracom-onschool.edu.vn/
Hotline: 0934543996
Leave a Reply